Gezamelijke reactie op nota uitgangspunten sociaal makelaar

logo cosbo 39705 solgu logo keuzeLogo ACO 211 x 110

Algemeen
Enkele jaren geleden zijn er grote wijzigingen ingevoerd op het werkterrein van de vroegere welzijnswerkers in de buurtcentra. Per wijk zijn er vervolgens enkele nieuwe organisaties ingezet die de functie van ‘sociaal makelaars’ invulden op grond van het “Vernieuwend Welzijn”-beleid. Deze organisaties worden bekostigd uit het Wmo-budget van de gemeente.
Uit tussentijds onderzoek (onder professionals en bewoners) bleek dat er veel mooie dingen ontstaan zijn, maar dat er ook verwarring was over taken/rollen en samenwerking. Sociaal makelaars waren niet zichtbaar genoeg en de organisatie rondom buurthuizen verliep niet overal vlekkeloos. Er zou meer ruimte moeten komen om het werk in te vullen per buurt, afhankelijk van de situatie ter plekke. En ook nu nog zijn er knelpunten: verschillen in aanpak van de organisaties, rolonduidelijkheden en de soms moeizame samenwerking met andere partijen.
COSBO heeft zich destijds kritisch uitgelaten over het zogeheten “Vernieuwend Welzijn” en de daarmee gepaard gaande organisatorische gevolgen. We zagen voor ouderen veel verloren gaan: vaste ontmoetingsplekken en dagopvang, minder inzet van professionals in het welzijnswerk, verlies van bekende gezichten in de buurt (ook vrijwilligers haakten af). En vooral: werd er niet teveel gerekend op de zelfredzaamheid en eigen kracht, op vrijwilligerswerk en informele zorg? Verder waren wij bezorgd over de mate van cultuursensitiviteit van de sociaal makelorganisaties in de wijken waar veel migranten wonen. Het is nog te vroeg om te zeggen of het “Vernieuwend Welzijn” nu als geslaagd of als mislukt beschouwd moet worden, maar onze zorgen over het adequaat bereiken en passend ondersteunen van bepaalde groepen inwoners zijn niet echt verdwenen.
Onze contacten met sociaal makelaars bevestigden dat er zijn zeker ouderen buiten beeld geraakt zijn in de periode van grote en snelle veranderingen. En ook bleek het best moeilijk om ouderen en migranten te bereiken. Maar per wijk en per sociaal makelaar verschillen de resultaten. Niettemin is het goed dat de sociale wijkanalyse de brede basis/het vertrekpunt vormt voor het werk van de sociaal makelaars en de samenwerking met andere organisaties. De sociale wijkanalyse geeft immers inzicht in de sterke en zwakke kanten van elke wijk.
Om vanuit deze analyse te kunnen werken, moeten de doelen en taken van de sociaal makelaars voor iedereen duidelijk zijn. Wat kan een wijkbewoner van een sociaal makelaar verwachten? Gesproken wordt van ‘ondersteunen’, ‘bijdragen leveren’, ‘faciliteren’, ‘versterken’ etc. Dit klinkt wat passief, de bewoners doen zelf het werk. Meer outreachend werken van de sociaal makelaars, de bewoners achter de deuren leren kennen, wordt gemist. Een nog actievere benadering van de sociaal makelaars kan nodig zijn, zeker wanneer een wijk meer dan gemiddeld te maken heeft met lastige problemen, zoals eenzaamheid.

Uitgangspuntennota
Over de Uitgangspuntennota voor de aanbesteding 2019-2024 zijn we in algemene zin positief. We stellen vast dat de gemeente veel tijd en energie heeft gestoken in het monitoren van de organisaties om beleid in relatie tot de praktijk te kunnen toetsen. Veel van wat daarmee is opgehaald bij professionals en bewoners is meegenomen in de nieuwe plannen.

Wij zijn vooral positief over:
- Langere looptijd van de nieuwe opdracht (6 jaar) aan slechts één partij, gelijk oplopend met de aanbesteding voor buurtteams.
- Erkenning noodzaak tot betere samenwerking met buurtteams en zorgverleners in de wijk (4-hoek), b.v. het afleggen van huisbezoeken aan ouderen i.s.m. huisartsen.
- De ruimte om minder krachtige wijken meer te ondersteunen dan de sterkere wijken, tevens rekening houdend met groeiende wijken als Leidsche Rijn.
- Streven naar behoud van bestaande gezichten / continuïteit in de wijken.
- Oog voor inclusief en cultuursensitief werken.

Maar er zijn ook vragen en opmerkingen:
1. Wat zijn t.z.t. de werkelijke personele consequenties als er een nieuwe aanbieder komt of samenwerkingsverband van bestaande organisaties? Wanneer een andere organisatie de opdracht krijgt  of in een wijk actief wordt, zouden de medewerkers in principe ‘overgenomen’ moeten worden.
2. Bij de ‘leidende principes’ staat als laatste genoemd: lerende professionals. Neem als uitgangspunt dat zij ‘het klappen van de zweep kennen’, dus genoeg ervaring hebben en deskundigheid  bezitten.
3. Het is voor ons niet goed duidelijk hoe e.e.a. budgettair precies zit en wat dit daadwerkelijk zal betekenen voor het werk van de sociaal makelaars.
4. Is ook in de ‘sterkere’ wijken met meer bewonersinitiatieven genoeg basis om voor langere termijn verzekerd te zijn van bv vrijwilligersinzet of informele zorg? Wellicht een onderzoek waard.
5. Het is onduidelijk wanneer men wel of niet ondersteuning van een sociaal makelaar mag verwachten. Onbekend is dan ook hoeveel bewoners in de afgelopen jaren geen gehoor hebben gevonden  voor hun ideeën en initiatieven in de buurt. Er is het nodige bekend over wel gerealiseerde initiatieven, maar het kan goed zijn om ook bij te houden wat geen steun of financiering heeft gekregen  (en waarom) of welke projecten na verloop van tijd op niets zijn uitgelopen.
6. Ten aanzien van ‘inclusiviteit’ en ‘verbinding’: mensen met een lichamelijke beperking worden hierbij niet expliciet genoemd, wel andere ‘kwetsbare’ groepen die in het vizier zijn. Ervoor zorgen  dat niemand zich buitengesloten voelt, betekent op de eerste plaats dat bijvoorbeeld de Huiskamers en buurtcentra goed toegankelijk moeten zijn. En benoem bijvoorbeeld in de wijkanalyses  expliciet de groepen die specifieke/extra aandacht en inzet vergen, zoals vluchtelingen, of ouderen die weinig buiten de deur komen.
7. Voorkom bij nauwere samenwerking tussen organisaties in de wijken en buurten dat men onderling gaat concurreren: maak expliciete afspraken over taken en rollen.
8. Overwogen wordt om sociaal makelaars een informatievoorzieningstaak te geven. Al tijden pleit de ACO voor een informatiepunt, fysiek in iedere wijk. Het is niet duidelijk waarom die taak juist bij  de sociaal makelaars terecht zou moeten komen. Dit vraagt nadere uitwerking, waar wij graag over meedenken.

——————————————————————————————————————–